Son güncelleme tarihi:
Eşler arasındaki her anlaşmazlık boşanma kararı verilmesi için yeterli değildir. Ancak evlilik ilişkisinin, eşlerden ortak hayatı sürdürmeleri beklenemeyecek ölçüde bozulması hâlinde Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesi kapsamında boşanma gündeme gelebilir.
Halk arasında sıklıkla “şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma” şeklinde ifade edilen bu durum, Türk hukukunda en sık karşılaşılan genel boşanma sebeplerinden biridir.
Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedir?
TMK m. 166/1’e göre evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir.
Kanun boşanmaya neden olabilecek davranışları sınırlı biçimde saymamıştır. Mahkeme eşler arasındaki ilişkiyi ve ileri sürülen olayları bir bütün olarak değerlendirir.
Şiddetli Geçimsizlik ile Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Aynı mıdır?
“Şiddetli geçimsizlik” günlük dilde kullanılan bir ifadedir. Kanundaki hukuki kavram evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır.
Her tartışma veya karakter farklılığı boşanma için yeterli değildir. Yaşanan sorunların ortak hayatın devamını beklenemeyecek seviyeye ulaştırması gerekir.
TMK 166 Kapsamında Boşanmanın Şartları
Evlilik Birliğinin Sarsılması
Eşler arasındaki güven, saygı, dayanışma ve ortak yaşam ilişkisinin ciddi biçimde bozulması gerekir.
Ortak Hayatın Sürdürülmesinin Beklenememesi
Yaşanan olayların ortak hayatın devamını eşlerden beklenemeyecek düzeye getirmesi gerekir.
Hangi Davranışlar Evlilik Birliğini Sarsabilir?
Somut olayın özelliklerine göre aşağıdaki davranışlar değerlendirme konusu olabilir:
- Sürekli hakaret ve aşağılama,
- fiziksel veya psikolojik şiddet,
- güven sarsıcı davranışlar,
- sadakat yükümlülüğüne aykırı hareketler,
- sürekli ilgisizlik,
- ortak hayatın sorumluluklarından kaçınma,
- ekonomik baskı,
- ailelerin evliliğe müdahalesine sınır koymama,
- haklı sebep olmaksızın sürekli ortak konuttan ayrılma,
- aşırı kıskanç ve baskıcı davranışlar.
Bu davranışlardan herhangi birinin bulunması tek başına otomatik boşanma sonucu doğurmaz.
Tek Bir Olay Boşanma İçin Yeterli Olabilir mi?
Boşanmaya neden olan davranışların mutlaka uzun süre devam etmiş olması gerekmez. Tek bir olay da ağırlığına göre evlilik ilişkisini ciddi biçimde sarsabilir.
İlgisizlik Boşanma Sebebi Olabilir mi?
Evliliğin gerektirdiği ortak yaşam ve dayanışmadan sürekli kaçınmak, somut olayın koşullarına göre kusurlu davranış olarak değerlendirilebilir.
Eşin Ailesinin Evliliğe Müdahalesi Boşanma Sebebi Olabilir mi?
Aile üyelerinin evlilik hayatına sürekli müdahalesi ve eşin bu müdahaleye karşı ortak hayatı koruyacak sınırları oluşturmaması, olayın özelliklerine göre kusur değerlendirmesinde önem taşıyabilir.
Cinsel Birlikteliğin Olmaması Boşanma Sebebi Olabilir mi?
Uzun süre devam eden ve haklı sebebe dayanmayan cinsel birliktelikten kaçınma, somut olayın diğer şartlarıyla birlikte boşanma ve kusur değerlendirmesinde dikkate alınabilir.
Boşanmada Kusur Neden Önemlidir?
Tarafların kusur durumu hem boşanma davasının değerlendirilmesinde hem de maddi tazminat, manevi tazminat ve yoksulluk nafakası gibi taleplerde önem taşıyabilir.
Daha Kusurlu Eş Boşanma Davası Açabilir mi?
TMK m. 166/2’ye göre davacının kusuru daha ağır ise davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır.
Bununla birlikte bu itirazın hakkın kötüye kullanılması niteliğinde bulunması ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer yarar kalmaması hâlinde boşanma kararı verilebilir.
Davalının Boşanmaya İtiraz Etmesi Davayı Kesin Olarak Engeller mi?
Hayır. İtirazın hukuki niteliği ile evlilik birliğinin devamında korunmaya değer bir yararın bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir.
İspat ve Deliller
- Tanık anlatımları,
- mesaj ve elektronik yazışmalar,
- fotoğraf ve görüntüler,
- sosyal medya içerikleri,
- sağlık kayıtları,
- kolluk belgeleri,
- mahkeme ve soruşturma dosyaları,
- banka kayıtları ve diğer hukuka uygun belgeler
somut uyuşmazlığa göre delil olarak kullanılabilir.
WhatsApp Mesajları Delil Olabilir mi?
Taraflar arasındaki mesajlaşmalar delil niteliği taşıyabilir. Ancak delilin nasıl elde edildiği de hukuki açıdan değerlendirilmelidir.
Gizli Ses Kaydı Delil Olabilir mi?
Ses veya görüntü kaydının kullanılabilirliği kaydın elde edilme koşullarına göre değişebilir. Hukuka aykırı deliller ayrıca değerlendirilir.
Affedilen Olaylar Tekrar İleri Sürülebilir mi?
Tarafların olay sonrasındaki davranışları, önceki vakıaların affedilip affedilmediğinin veya hoşgörüyle karşılanıp karşılanmadığının değerlendirilmesinde önem taşır. Sonradan ortaya çıkan yeni olaylar ise ayrıca dikkate alınabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Boşanma davalarında görevli mahkeme kural olarak aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde belirlenen asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.
TMK m. 168’e göre yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son defa en az altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Nedir?
Günlük dilde şiddetli geçimsizlik olarak ifade edilen durum esas olarak TMK m. 166’da düzenlenen evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedenine dayanır.
Sürekli Kavga Etmek Boşanma Sebebi midir?
Tartışmaların niteliği, sıklığı ve evlilik üzerindeki etkisi değerlendirilir. Her tartışma tek başına boşanma sebebi değildir.
Eşim Boşanmayı Kabul Etmiyorsa Boşanamaz mıyım?
Davalının boşanmayı kabul etmemesi çekişmeli boşanma davası açılmasına engel değildir. Davanın şartlarının oluşup oluşmadığı mahkeme tarafından değerlendirilir.
Tanık Olmadan Boşanma Davası Açılabilir mi?
Tanık yalnızca delil türlerinden biridir. Somut olayda mevcut diğer hukuka uygun deliller de değerlendirilebilir.
Tam kusurlu eşin açtığı boşanma davası otomatik kabul edilir mi?
Hayır. TMK m. 166 uyarınca kusur durumu, diğer eşin itirazı ve itirazın hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olup olmadığı birlikte değerlendirilir. Sadece boşanmak istemek her dosyada kabul için yeterli değildir.
Dava açılırken çocuk ve geçim konusunda geçici önlem istenebilir mi?
Evet. TMK m. 169 kapsamında barınma, geçim, çocukların bakım ve korunması gibi konularda geçici önlemler gündeme gelebilir. Boşanma sonucuna ilişkin karar ile yargılama süresindeki tedbirler farklıdır.
Sonuç
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, Türk hukukunda geniş uygulama alanına sahip genel bir boşanma sebebidir. Her tartışma veya iletişim problemi boşanma kararı verilmesi için tek başına yeterli değildir.
Mahkeme ileri sürülen olayları, ortak hayatın sürdürülmesinin beklenip beklenemeyeceğini, tarafların kusur durumlarını ve delilleri birlikte değerlendirir.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.
Konuya uygun dilekçe örneği:
Hukuki kaynaklar ve ilgili hükümler
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — m. 166/1–2, 169 ve 174–175: Evlilik birliğinin sarsılması, tedbirler, tazminat ve nafaka.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 189–190: Delillerin hukuka uygunluğu ve ispat yükü.
Uyuşmazlık değerlendirilirken olay ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler ile varsa sonraki değişikliklerin geçiş kuralları birlikte dikkate alınmalıdır.
Bu yazı, Giresun’da bulunan Başusta Hukuk Bürosu tarafından hazırlanmıştır. İşbu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla yazılmış olup, hiçbir şekilde hukuki tavsiye veya danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Hak kaybına uğramamak adına hukuki süreçlerinizi uzman bir avukat aracılığıyla takip etmeniz önerilir.
Resmî mevzuat kaynakları
Yazıda ele alınan konularla ilgili kanun metinleri: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.
İlgili faaliyet alanı: Aile hukuku.