Son güncelleme tarihi:
Maaş haczi kesintisi, hakkınızda başlatılan bir icra takibinin kesinleşmesiyle birlikte alacaklının başvurduğu en yaygın tahsilat yöntemlerinden biridir.
İcra dairesi, çalıştığınız kuruma bir ihbarname göndererek kazancınızın yasal sınırlar dâhilindeki kısmının dosyaya ödenmesini talep eder.
Peki, işverene tebligat ulaştığında yasal olarak kazancınızın ne kadarlık kısmına el konulabilir?
Maaş Haczi Nedir ve Nasıl Uygulanır?
Borcunu zamanında ödemeyen kişiler hakkında alacaklılar icra takibi başlatabilir.
Takibin kesinleşmesinin ardından borçlunun malvarlığı sorgulanır. Kayıtlı bir işte çalışıldığı tespit edildiğinde icra dairesi işverene resmî bir yazı gönderir.
İşveren, bu resmî yazıyı aldıktan sonra borçlu işçinin aylık gelirinden yasal oranda kesinti yaparak ilgili icra dosyasına aktarmakla yükümlüdür.
İşlem, borcun tamamı faiz, masraf ve harçlarla birlikte kapanana kadar her ay düzenli olarak devam eder.
Maaş Haczi Kesinti Oranı Ne Kadardır?
Çalışanların haklarını korumak amacıyla maaşın tamamına el konulması yasaklanmıştır.
Temel yaşam ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için kanun koyucu bir üst sınır belirlemiştir.
İcra ve İflas Kanunu m. 83 uyarınca maaşlar, tahsisatlar ve her türlü ücretler, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra haczedilebilir. Ancak haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz.
Uygulamada genel kural, çalışanın net maaşının en fazla dörtte biri oranında kesinti yapılmasıdır.
Asgari ücretle çalışanlar için de kural değişmez. Asgari ücretin de yalnızca dörtte biri haczedilebilir.
Borçlu, kendi rızasıyla icra dairesine giderek muvafakatname verirse bu oran dörtte birin üzerine çıkabilir.
Birden Fazla İcra Dosyası Varsa Kesinti Nasıl Yapılır?
Borçlunun birden fazla yere borcu bulunması uygulamada sık karşılaşılan bir durumdur.
İşverene farklı icra dairelerinden birden fazla haciz ihbarnamesi ulaşabilir. Böyle durumlarda sıraya koyma işlemi yapılır.
İşveren, birinci sıradaki dosyanın borcu kapandığında ikinci sıradaki dosyaya ödeme yapmaya başlar.
Dosyaların işverene tebliğ edilme tarihi, sırayı belirleyen temel unsurdur.
Nafaka Borçlarında İstisna Hali
Genel kural olan dörtte bir kesinti sınırı, nafaka borçlarında uygulanmaz.
Aile hukukundan doğan ve yaşamın sürdürülmesi için kritik öneme sahip olan nafaka alacakları, diğer alacaklardan üstün tutulur.
Cari, yani işlemekte olan nafaka borçlarında mahkemenin belirlediği aylık nafaka tutarının tamamı maaştan doğrudan kesilir.
Ancak birikmiş, yani geçmiş aylara ait nafaka borcu varsa bu tutar adi alacak statüsünde değerlendirilebilir ve diğer dosyalar gibi sıraya tabi olabilir.
İşverenin Kesinti Sorumluluğu
İcra dairesinden haciz ihbarnamesi alan işverenin bu talebi yerine getirmeme veya geciktirme hakkı yoktur.
İşveren, tebligatı aldığı tarihten itibaren ilk maaş ödemesinde yasal kesintiyi yaparak ilgili dosyaya yatırmak zorundadır.
İşveren, yazıya süresi içinde cevap vermez veya kesintiyi eksik ya da hiç yapmazsa ödenmeyen tutarlardan şahsen sorumlu tutulabilir.
Borçlu işçi işten ayrılırsa işveren bu durumu derhal icra dairesine bildirmekle yükümlüdür.
Sıkça Sorulan Sorular
İkramiye ve Primlerden Ne Kadar Kesinti Yapılır?
İkramiye, prim ve fazla mesai gibi ek ödemeler maaş niteliğinde değerlendirilmediği için tamamı haczedilebilir. Ancak uygulamada icra daireleri yazının içeriğine göre hareket eder.
Kıdem Tazminatı Haczedilebilir mi?
Evet. İşçinin işten ayrılması durumunda hak ettiği kıdem ve ihbar tazminatının tamamı icra dosyasına kesilebilir. Tazminatlar için dörtte bir sınırı geçerli değildir.
Maaşımdaki Haczi Nasıl Kaldırabilirim?
Maaşınızdaki haczin kalkması için icra dosyasındaki borcun faiz, masraf ve vekâlet ücretiyle birlikte tamamen ödenmesi gerekir. Borç kapandığında icra dairesi tarafından işverene haczin kaldırılması yazısı gönderilir.
Emekli Maaşına Haciz Konulabilir mi?
SGK emekli maaşlarına haciz konulabilmesi için borçlunun açık ve yazılı onayı gerekir. Onay yoksa emekli maaşı haczedilemez. SGK prim borçları ve nafaka alacakları bu kuralın istisnasıdır.
Haciz Kesintisini İşveren mi Yapar, Banka mı?
Maaş haczi kesintisini bordroyu düzenleyen işveren veya kurumun muhasebe birimi yapar. İşveren, yasal kesintiyi ayırdıktan sonra kalan tutarı çalışanın banka hesabına yatırır.
Birden fazla maaş haczi gelirse hepsi aynı anda mı kesilir?
İİK m. 83 uyarınca birden fazla haciz sıraya konulur; öndeki haczin kesintisi bitmeden sonraki için kesintiye geçilmez. Nafaka ve özel kanuni istisnalar ayrıca değerlendirilmelidir.
Sonuç
Maaş üzerinde uygulanan icra kesintileri, borçlunun mağduriyetini önlemek amacıyla yasalarla sınırlanmıştır.
Genel kural olarak elinize geçen net ücretin dörtte birinden fazlası, iradeniz dışında kesilemez.
Birden fazla dosya olması durumunda sıraya koyma işlemi uygulanır. Nafaka gibi istisnai borçlarda ise kesinti dinamikleri değişir.
Hak kaybı yaşamamak ve kesintilerin hukuka uygunluğunu denetlemek, sürecin sağlıklı yürütülmesi açısından önemlidir.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.
İşbu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla yazılmış olup hiçbir şekilde hukuki tavsiye veya danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Hak kaybına uğramamak adına hukuki süreçlerinizi uzman bir avukat aracılığıyla takip etmeniz önerilir.
Hukuki kaynaklar ve ilgili hükümler
- 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu – Adalet Bakanlığı resmî mevzuat listesi — m. 83 ve 83/a: Maaşın kısmen haczi, haciz sırası ve önceden vazgeçme.
- 4857 sayılı İş Kanunu — m. 35: İşçi ücretinin haciz sınırı ve nafaka alacağı istisnası.
Uyuşmazlık değerlendirilirken olay ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler ile varsa sonraki değişikliklerin geçiş kuralları birlikte dikkate alınmalıdır.
Bu yazı, Giresun’da bulunan Başusta Hukuk Bürosu tarafından hazırlanmıştır. İşbu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla yazılmış olup, hiçbir şekilde hukuki tavsiye veya danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Hak kaybına uğramamak adına hukuki süreçlerinizi uzman bir avukat aracılığıyla takip etmeniz önerilir.
İlgili faaliyet alanı: İcra hukuku.