Son güncelleme tarihi:
Hayata Kast ve Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle Boşanma ve TMK 162
Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış nedeniyle boşanma davası, Türk Medeni Kanunu’nun 162. maddesinde düzenlenen ve eşlerin fiziksel veya ruhsal bütünlüğünü tehdit eden ağır olaylarda başvurulan özel boşanma sebeplerinden biridir.
Dava hakkı, boşanma sebebinin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her durumda olayın meydana gelmesinden itibaren beş yıl geçmesiyle düşer. Affeden tarafın ise aynı olaya dayanarak TMK m. 162 kapsamında dava hakkı bulunmaz.
Hayata Kast Nedir?
Hayata kast, bir eşin diğer eşin hayatını sona erdirmeye yönelik iradi davranışını ifade eder. Her tehlikeli davranış kendiliğinden hayata kast sayılmaz. Davranışın niteliği, kullanılan araç, olayın oluş şekli ve eşin iradesi birlikte değerlendirilir.
Ölüm Tehdidi Hayata Kast Sayılır mı?
Ölüm tehdidi ile doğrudan hayata kast aynı kavram değildir. Bununla birlikte tehdidin ağırlığı ve somut olayın özellikleri başka boşanma sebepleri bakımından önem taşıyabilir.
Pek Kötü Davranış Nedir?
Pek kötü davranış, eşin fiziksel veya ruhsal bütünlüğünü ağır biçimde etkileyebilecek kötü muameleleri kapsar. Fiziksel şiddet bu kapsamda en sık karşılaşılan örneklerden biridir.
Her tartışma veya kırıcı davranış TMK m. 162 anlamında pek kötü davranış seviyesine ulaşmayabilir. Davranışın ağırlığı ve sonuçları dikkate alınır.
Onur Kırıcı Davranış Nedir?
TMK m. 162 sıradan bir kırgınlıktan değil, ağır derecede onur kırıcı davranıştan söz etmektedir. Eşin kişilik değerlerini ciddi biçimde zedeleyen ağır hakaret ve aşağılamalar somut olayın özelliklerine göre bu kapsamda değerlendirilebilir.
Hakaret Boşanma Sebebi midir?
Hakaret boşanma sebebi olabilir. Ancak her kaba sözün TMK m. 162 kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.
Mahkeme özellikle kullanılan ifadelerin ağırlığını, olayın gerçekleştiği ortamı, davranışların tekrarlanıp tekrarlanmadığını ve mevcut delilleri birlikte değerlendirir.
Tek Bir Şiddet Olayı Yeterli Olabilir mi?
TMK m. 162 kapsamında davranışın mutlaka tekrarlanması gerektiğine ilişkin genel bir kural bulunmamaktadır. Tek bir olay da niteliğine göre son derece ağır olabilir.
Ceza Davası Açılması Şart mıdır?
Boşanma davasının açılabilmesi için her durumda kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyeti bulunması gerektiğine ilişkin genel bir şart yoktur.
Bununla birlikte ceza soruşturması belgeleri, sağlık raporları, kolluk tutanakları, koruma kararları ve ceza mahkemesi kararları somut olayda delil niteliği taşıyabilir.
İspat ve Deliller
TMK m. 162’ye dayanan taraf, iddia ettiği olayları hukuka uygun delillerle ortaya koymalıdır. Somut olaya göre şu deliller kullanılabilir:
- Tanık anlatımları,
- hastane ve adli raporlar,
- kolluk tutanakları,
- mesajlar ve elektronik yazışmalar,
- ceza soruşturması veya kovuşturması dosyaları,
- fotoğraf ve görüntüler,
- diğer hukuka uygun belgeler.
6 Aylık ve 5 Yıllık Dava Açma Süresi
Altı Aylık Süre
Dava hakkına sahip eş, boşanma sebebini öğrendiği tarihten itibaren altı ay içerisinde TMK m. 162’ye dayanmalıdır.
Beş Yıllık Üst Süre
Boşanma sebebinin meydana gelmesinden itibaren beş yıl geçmesiyle TMK m. 162’ye dayalı dava hakkı düşer.
Affetme Dava Hakkını Etkiler mi?
Evet. TMK m. 162 uyarınca affeden tarafın dava hakkı yoktur. Bununla birlikte hangi davranışların hukuken af oluşturduğu somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Boşanma davalarında görevli mahkeme kural olarak aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde belirlenen asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.
TMK m. 168 uyarınca dava eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde veya tarafların davadan önce son defa en az altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Eşin Bir Kez Vurması Boşanma Sebebi midir?
Tek bir fiziksel şiddet olayının dahi niteliğine göre ciddi hukuki sonuçları olabilir. Olayın ağırlığı ve deliller birlikte değerlendirilir.
Ağır Hakaret TMK 162 Kapsamında mıdır?
Ağır derecede onur kırıcı nitelikteki hakaretler şartlarına göre TMK m. 162 kapsamında değerlendirilebilir.
Şiddet İçin Rapor Yoksa Dava Açılamaz mı?
Sağlık raporu önemli bir delildir ancak boşanma davasında yalnızca tek bir delil türünün bulunması gerektiğine ilişkin genel bir kural yoktur.
Şikâyetten Vazgeçmek Af Sayılır mı?
Ceza şikâyetinden vazgeçme ile medeni hukuk anlamındaki af aynı kavram değildir. Somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.
TMK 162’de dava açma süresi var mıdır?
Evet. Dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde olaydan itibaren beş yıl geçmekle düşer. Olay ve öğrenme tarihleri ile af olgusu somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Boşanma davası açmadan da şiddete karşı koruma istenebilir mi?
Evet. Şiddete karşı koruyucu ve önleyici tedbirler 6284 sayılı Kanun kapsamında ayrıca istenebilir. Boşanma davası, ceza soruşturması ve koruma tedbiri farklı süreçlerdir; biri için diğerinin sonuçlanması her durumda beklenmez.
Sonuç
Hayata kast, pek kötü veya ağır derecede onur kırıcı davranış TMK m. 162’de özel boşanma sebepleri olarak düzenlenmiştir. Özellikle altı aylık ve beş yıllık hak düşürücü süreler ile af konusu dava bakımından önemlidir.
Her uyuşmazlık kendi olayları ve delilleri içerisinde değerlendirilmelidir. Benzer görünen olaylarda farklı hukuki sonuçların ortaya çıkması mümkündür.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.
Konuya uygun dilekçe örneği:
Hukuki kaynaklar ve ilgili hükümler
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — m. 162 ve 169: Özel boşanma sebebi, dava süreleri, af ve geçici önlemler.
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: 6284 kapsamında tedbir kararı — 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirler: Boşanma davasından ayrı koruma isteme imkânı.
Uyuşmazlık değerlendirilirken olay ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler ile varsa sonraki değişikliklerin geçiş kuralları birlikte dikkate alınmalıdır.
Bu yazı, Giresun’da bulunan Başusta Hukuk Bürosu tarafından hazırlanmıştır. İşbu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla yazılmış olup, hiçbir şekilde hukuki tavsiye veya danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Hak kaybına uğramamak adına hukuki süreçlerinizi uzman bir avukat aracılığıyla takip etmeniz önerilir.
Resmî mevzuat kaynakları
Yazıda ele alınan konularla ilgili kanun metinleri: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.
İlgili faaliyet alanı: Aile hukuku.