Son güncelleme tarihi:
Kural olarak haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışma niteliğindedir. 45 saatlik sürenin içine yemek arası ve molalar girmez; bu süreler çalışma saatlerinden düşülmektedir.
Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Her saat fazla çalışma için normal saatlik ücret %50 artırılır.
Örneğin normal saatlik ücret 200 TL ise, bir saatlik fazla çalışma karşılığı brüt 300 TL’dir.
Fazla Mesai Ücreti Hesaplama Aracı
Normal saatlik ücretinizi ve fazla çalışma sürenizi girerek brüt fazla mesai alacağınızı ve seçtiğiniz gelir vergisi oranına göre yaklaşık net tutarı hesaplayabilirsiniz.
Fazla Mesai Nasıl İspatlanır?
Fazla çalışmanın ispatında giriş-çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri, kart kayıtları, elektronik yazışmalar ve tanık anlatımları kullanılabilir.
Fazla Mesai Ücretinde Vergi ve Kesinti Oranları
Fazla mesai ücreti ücret niteliğindedir. Bu nedenle brüt fazla mesai alacağı üzerinden ilgili vergi ve sigorta kesintileri gündeme gelebilir.
| Kesinti | Oran |
|---|---|
| SGK İşçi Payı | %14 |
| İşsizlik Sigortası İşçi Payı | %1 |
| Gelir Vergisi | %15 / %20 / %27 / %35 / %40 |
| Damga Vergisi | %0,759 |
Fazla çalışma ücretleri için genel bir gelir vergisi istisnası bulunmamaktadır. Maaşla aynı ay ödenmesi durumunda asgari ücret istisnası maaş ve mesai toplamına yalnızca bir kez uygulanır.
Fazla Mesai Vergisi Hesaplama Örneği
50.000 TL brüt fazla mesai alacağının tamamen %20’lik gelir vergisi diliminde olduğu varsayıldığında:
- SGK işçi payı: 7.000 TL
- İşsizlik sigortası işçi payı: 500 TL
- Gelir vergisi matrahı: 42.500 TL
- Gelir vergisi: 8.500 TL
- Damga vergisi: 379,50 TL
Asgari ücret istisnası hesaba katılmadan yaklaşık net tutar 33.620,50 TL olur.
Sonuç
Fazla mesainin %50 zamlı olması, ücretin %50’sinin vergi olarak kesildiği anlamına gelmez. Fazla çalışma ücretinin artırımlı hesaplanması ile bordroda uygulanabilecek vergi ve diğer kesintiler iki ayrı aşamadır.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Fazla çalışma ücreti hangi oranda artırılır?
İş Kanunu m. 41 kapsamında, kanuni koşullarla haftalık kırk beş saati aşan her saat için normal saatlik ücret yüzde elli artırılarak ödenir. Denkleştirme ve özel çalışma süresi hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Fazla sürelerle çalışma ile fazla çalışma aynı hesap mıdır?
Hayır. Sözleşmeyle haftalık süre kırk beş saatin altında belirlenmişse bu süreyi aşıp kırk beş saate kadar olan çalışma kural olarak yüzde yirmi beş artırımlıdır. Kırk beş saati aşan kısım ise farklı değerlendirilir.
Fazla mesai karşılığında serbest zaman seçilebilir mi?
İşçi isterse m. 41 kapsamında fazla çalışma için saat başına bir saat otuz dakika serbest zaman kullanabilir. Bu tercih ve serbest zamanın kullandırılması kanuni koşullara uygun olmalıdır.
Brüt fazla mesai tutarı neden net tutarla aynı değildir?
Ücret niteliğindeki ödemenin prim, gelir vergisi ve damga vergisi yönünden rejimi ile istisnaları net tutarı etkiler. Gelir vergisinde kümülatif matrah nedeniyle her ay aynı net oran çıkmayabilir.
Ara dinlenmesi de fazla mesai süresine eklenir mi?
İş Kanunu m. 68 uyarınca ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Bununla birlikte kayıtta mola görünmesi tek başına yeterli değildir; işçinin fiilen dinlenip dinlenmediği de araştırılabilir.
Fazla mesai alacağı nasıl talep edilir?
Çalışma ve ödeme kayıtları toplandıktan sonra kural olarak dava şartı arabuluculuğa başvurulur. Uyuşmazlık sürerse çalışma dönemleri, ücret ve ödenmeyen saatler somutlaştırılarak alacak davası açılabilir.
Hukuki kaynaklar ve ilgili hükümler
- 4857 sayılı İş Kanunu — m. 32, 41, 63 ve 68: Ücret zamanaşımı, fazla çalışma, çalışma süresi ve ara dinlenmesi.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 190 ve 199: İspat yükü ve belge niteliğindeki kayıtlar.
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — m. 3: Dava şartı arabuluculuk.
Uyuşmazlık değerlendirilirken olay ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler ile varsa sonraki değişikliklerin geçiş kuralları birlikte dikkate alınmalıdır.
İlgili hukuk yazıları ve kaynaklar
Konuya uygun dilekçe örneği:
Bu yazı, Giresun’da bulunan Başusta Hukuk Bürosu tarafından hazırlanmıştır. İşbu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla yazılmış olup, hiçbir şekilde hukuki tavsiye veya danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Hak kaybına uğramamak adına hukuki süreçlerinizi uzman bir avukat aracılığıyla takip etmeniz önerilir.
İlgili faaliyet alanı: İş ve sosyal güvenlik hukuku.