Son güncelleme tarihi:
WhatsApp üzerinden gönderilen bir mesaj, içeriği ve gönderene aidiyeti doğrulanabildiğinde borcun kabul edildiğini gösterebilir. Ancak her mesaj imzalı senet veya tek başına kesin delil sayılmaz. Borç kabulünün hukuki etkisi ile bu kabulün mahkemede nasıl ispatlanacağı ayrı değerlendirilmelidir.
Giresun’da elden verilen para, banka havalesi veya taraflar arasındaki ticari ilişki nedeniyle alacak uyuşmazlığı yaşandığında mesajlar dosyanın önemli parçalarından biri olabilir. “Sana olan borcumu ay sonunda ödeyeceğim” cümlesi ile yalnızca “konuşuruz” denilmesi aynı ispat değerine sahip değildir. Yazışmanın bütünü, ödeme kayıtları ve borcun kaynağı birlikte ele alınmalıdır.
Borç kabulü ile borcun ispatı arasındaki fark
Türk Borçlar Kanunu’nun 18. maddesine göre borç tanıması, borcun sebebini içermese bile geçerli olabilir. Bununla birlikte özel şekle tabi işlemler ve somut beyanın kapsamı ayrıca incelenir. Mesajın gerçekten borç üstlenme iradesi taşıyıp taşımadığı, şartlı olup olmadığı ve hangi tutarla ilişkili olduğu önemlidir. [2]
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 199. maddesi elektronik verileri belge kapsamında kabul eder. Bu nedenle bir WhatsApp yazışması, sırf kâğıt üzerinde düzenlenmediği için baştan değersiz değildir. Fakat belge sayılması, kendiliğinden senet gücünde olduğunu veya alacağın bütün unsurlarını kanıtladığını göstermez. [1]
Hangi mesaj borç kabulü olarak değerlendirilebilir
Belirli bir kişiye, tutara ve ödemeye işaret eden açık ifadeler daha anlamlıdır. Örneğin “Geçen ay bana verdiğin 40.000 TL borcun 10.000 TL’sini gönderdim, kalanını cuma günü ödeyeceğim” biçimindeki kurgusal bir mesaj; taraf, ilişki, tutar ve bakiye konusunda veri içerir. Yine de mesajın gerçekliği ve devamındaki açıklamalar kontrol edilmelidir.
“Parayı bulunca haber vereceğim”, “hesaplaşırız” veya “sorunu çözeriz” gibi ifadeler bağlama göre farklı anlamlar taşıyabilir. Karşı tarafın tartışmayı sonlandırmak için yazdığı bir cümle de bütün konuşmadan koparılarak kesin borç ikrarı gibi sunulmamalıdır. [5]
Şartlı ifadeler ayrıca değerlendirilir. “Mal teslim edilirse ödeme yaparım” mesajı, her durumda teslimin gerçekleştiğini veya borcun bugün muaccel olduğunu göstermez. Alacağın varlığı, miktarı ve ödeme zamanının gelmiş olması ayrı hususlardır.
WhatsApp mesajı delil başlangıcı olabilir mi
Senetle ispat zorunluluğu bulunan bir işlemde, koşulları karşılayan mesaj delil başlangıcı oluşturabilir. HMK’nin 202. maddesi bakımından belge, ileri sürülen işlemi muhtemel göstermeli ve aleyhine kullanılacak kişi veya temsilcisinden kaynaklanmalıdır. Bu şartlar varsa tanıkla ispat imkânı gündeme gelebilir. [1]
Yargıtay’ın Adalet Bakanlığı sisteminde yayımlanan 21 Ekim 2024 tarihli bir kararında, banka dekontlarıyla birlikte sunulan WhatsApp yazışmalarının delil başlangıcı niteliği değerlendirilmiş ve tanık delilinin de incelenmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu yaklaşım, mesajın içeriği ve diğer kayıtlarla bağlantısının önemini gösterir; bütün WhatsApp konuşmaları için otomatik kabul anlamına gelmez. [4]
Senetle ispat sınırı ve uygulanacak tarih ayrıca kontrol edilmelidir. İşlemin tutarı, yapıldığı tarih ve kanuni istisnalar değerlendirmeyi etkiler. İnternette görülen başka bir yıla ait parasal sınırın doğrudan uygulanması doğru olmaz. Yakın hısımlar arasındaki işlemler gibi kanuni istisnalar da dosyanın özelliğine göre incelenir.
Ekran görüntüsü yeterli midir
Ekran görüntüsü başlangıç için yararlı olabilir, ancak kayıtlı kişi adı tek başına mesajı o kişinin gönderdiğini kanıtlamaz. Telefon numarası, tarih, saat, konuşmanın akışı ve mümkünse özgün cihazdaki kayıt korunmalıdır. Gönderenin veya içeriğin inkârı durumunda teknik inceleme gerekebilir.
Mesajları korurken şu adımlar yararlı olur:
- Konuşmanın ilgili bölümünü önceki ve sonraki mesajlarla birlikte saklayın.
- Telefon numarası ile tarih ve saat bilgilerini görünür tutun.
- Özgün cihazı ve erişilebilir yedekleri koruyun.
- Banka dekontlarını ve varsa sözleşmeleri aynı kronolojiye yerleştirin.
- Dosyaya sunulan kopyalarda değişiklik yapmayın; kişisel verilerin gereksiz yayılmasını önleyin.
Sohbeti dışa aktarmak veya noter yoluyla tespit yaptırmak, kaydın belirli bir tarihte mevcut olduğunun belgelenmesine yardımcı olabilir. Bunlar içeriğin gerçeğe uygunluğunu ve gönderenin kimliğini her durumda kesinleştirmez. Silinen mesajın mutlaka geri getirilebileceği veya mesaj içeriğinin her zaman hizmet sağlayıcıdan alınabileceği de varsayılmamalıdır.
Başkasının telefonundan alınan mesaj kullanılabilir mi
Delilin elde edilme biçimi önemlidir. HMK’nin 189. maddesine göre hukuka aykırı elde edilen deliller mahkeme tarafından vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Başkasının hesabına izinsiz girilmesi veya özel yazışmalarının ele geçirilmesi ayrıca hukuki ve cezai sonuçlar doğurabilir. [1]
Kişinin tarafı olduğu yazışmayı uyuşmazlıkla sınırlı biçimde sunması ile üçüncü kişilerin özel konuşmalarını izinsiz ele geçirmesi aynı değildir. Dosyaya hangi kayıtların, hangi kapsamda ve hangi yöntemle sunulacağı değerlendirilirken gereksiz özel hayat verileri paylaşılmamalıdır.
Banka dekontu ile mesaj birlikte nasıl değerlendirilir
Dekont paranın gönderildiğini gösterebilir; ancak gönderim her olayda ödünç para verildiğini tek başına ispatlamaz. Transferin açıklaması, önceki borçlar, mal veya hizmet ilişkisi ve mesajların içeriği önem taşır. Özellikle açıklamasız transferlerde paranın hangi nedenle gönderildiği tartışmalı hâle gelebilir.
Mesajda belirli bir havaleye atıf yapılarak “bu borcu geri ödeyeceğim” denilmesi ile herhangi bir transferden söz edilmeden ödeme yapılacağının söylenmesi farklıdır. Belgeler tarih sırasına konularak her ödemenin hangi iddiayı desteklediği gösterilmelidir. Bir transferin veya yazışmanın dosyada bulunması, mahkemenin onu ileri sürülen anlamda kabul edeceğini garanti etmez. [4][5]
Mesajla kabul edilen borç için icra takibi başlatılabilir mi
Vadesi gelmiş para alacağı için, şartları varsa genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatılabilir. Bu yola başvurmak için her durumda imzalı bir senet bulunması zorunlu değildir. Ancak takibin başlatılması, alacağın ispatlandığı veya tahsilatın kesin olduğu anlamına gelmez. Borçlu ödeme emrine süresinde itiraz ederse takip durabilir. [3]
Genel haciz yoluyla takipte itiraz süresi kural olarak ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gündür. İtirazın kaldırılması ile itirazın iptali farklı koşullara bağlıdır. Sıradan WhatsApp ekran görüntüsü, İcra ve İflas Kanunu’nun 68. maddesindeki nitelikli belgelerden biri olarak otomatik kabul edilemez. Gerekli dava veya takip yolu eldeki belgelere göre seçilmelidir. [3]
Alacak ticari, tüketici veya iş ilişkisinden doğuyorsa görevli mahkeme ve dava öncesi arabuluculuk kuralları değişebilir. Giresun’da oturmak da her alacak uyuşmazlığında bütün mahkemeleri yetkili kılmaz. Tarafların yerleşim yeri, ifa yeri ve varsa özel yetki hükümleri incelenmelidir.
Borç kabulü zamanaşımını etkiler mi
TBK’nin 154. maddesi uyarınca borçlunun borcu ikrar etmesi, koşulları varsa zamanaşımını kesebilir. Mesajın böyle bir ikrar içerip içermediği ise somut ifadeye göre değerlendirilir. Hangi alacak için, hangi tarihte ve kim tarafından kabulde bulunulduğu ortaya konulmalıdır. Her nezaket mesajı veya ödeme görüşmesi bu sonucu doğurmaz. [2]
Sık sorulan sorular
Borçlunun mesajı silmesi alacağı ortadan kaldırır mı?
Mesajın silinmesi borcu kendiliğinden sona erdirmez. Ancak ispat güçleşebilir. Mevcut hukuka uygun kayıtlar, özgün cihaz, banka hareketleri ve diğer deliller korunmalıdır.
WhatsApp mesajı imzalı senet yerine geçer mi?
Sıradan mesaj otomatik olarak imzalı senet sayılmaz. Elektronik belge ve delil başlangıcı değerlendirmesi yapılabilir; güvenli elektronik imzaya ilişkin hükümler farklıdır.
Mesaja cevap vermemek borcu kabul etmek midir?
Sessiz kalmak, tek başına her durumda borç ikrarı oluşturmaz. Hukuki ilişki ve somut koşullar ayrıca incelenir. Alacaklının kendi gönderdiği talep mesajı, borçludan kaynaklanan kabul beyanıyla aynı değildir.
Senet yoksa borcu hiçbir şekilde alamaz mıyım?
Senet bulunmaması alacağın mutlaka kaybedileceği anlamına gelmez. Mesajlar, banka kayıtları, delil başlangıcı ve kanuni ispat istisnaları birlikte değerlendirilir.
Giresun’da WhatsApp mesajıyla borç kabulüne dayalı bir talep hazırlanırken, mesajın hangi borcu gösterdiği ve kimden kaynaklandığı açıkça ortaya konulmalıdır. Konuşmanın bütünü ile ödeme kayıtlarının korunması, hukuki yol seçiminin temelini oluşturur.
Hukuki dayanaklar ve kaynaklar
- [1] 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 189, 190, 199, 200, 202 ve 205
- [2] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 12, 18 ve 154
- [3] 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, özellikle m. 62, 66, 67 ve 68
- [4] Adalet Bakanlığı içtihat kaydı, 21 Ekim 2024 tarihli karar, WhatsApp yazışmaları ve banka dekontlarının delil başlangıcı olarak değerlendirilmesi
- [5] Adalet Bakanlığı içtihat kaydı, borç ilişkisini göstermeyen yazışmaların değerlendirildiği karar
Bu yazı, Giresun’da bulunan Başusta Hukuk Bürosu tarafından hazırlanmıştır. İşbu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla yazılmış olup, hiçbir şekilde hukuki tavsiye veya danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Hak kaybına uğramamak adına hukuki süreçlerinizi uzman bir avukat aracılığıyla takip etmeniz önerilir.