Son güncelleme tarihi:

İşe İade Davası Nedir?

İşe iade davası, iş güvencesi hükümlerine tabi işçinin iş sözleşmesinin geçerli bir neden olmadan sona erdirildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğinin tespitini talep ettiği davadır.

Amaç yalnızca para tazminatı almak değildir.

Asıl hukuki sonuç iş ilişkisinin devamının sağlanmasıdır.

İşe İade Davasının Şartları Nelerdir?

4857 sayılı İş Kanunu kapsamında genel olarak şu koşullar aranır:

1. İşyerinde En Az 30 İşçi Bulunmalıdır

İşverenin aynı işkolundaki birden fazla işyerinde çalışan toplam işçi sayısı hesaplamada önem taşıyabilir.

Bu nedenle yalnızca işçinin fiilen çalıştığı şubedeki personel sayısına bakmak her zaman doğru değildir.

2. İşçinin En Az 6 Aylık Kıdemi Olmalıdır

Kural olarak işçinin aynı işverene bağlı en az altı aylık kıdeminin bulunması gerekir.

Yer altı işlerinde çalışan işçiler bakımından kanunda kıdem şartına ilişkin özel düzenleme bulunmaktadır.

3. İş Sözleşmesi Belirsiz Süreli Olmalıdır

İş güvencesi hükümleri esas olarak belirsiz süreli iş sözleşmelerinde uygulanır.

Belirli süreli sözleşmenin gerçekten belirli süreli kurulmasını gerektiren objektif koşulların bulunup bulunmadığı da bazı uyuşmazlıklarda tartışma konusu olabilir.

4. İşçi İşveren Vekili Niteliğinde Olmamalıdır

İşletmenin bütününü sevk ve idare eden, işçiyi işe alma ve çıkarma yetkisine sahip belirli üst düzey işveren vekilleri iş güvencesi hükümlerinin dışında kalabilir.

Yalnızca unvanda “müdür” yazması tek başına yeterli değildir; fiilî yetkiler değerlendirilir.

İşveren İşçiyi Hangi Nedenlerle Geçerli Olarak İşten Çıkarabilir?

İşveren feshi;

  • işçinin yeterliliğinden,
  • davranışlarından,
  • işletmenin,
  • işyerinin veya
  • işin gereklerinden

kaynaklanan geçerli bir nedene dayandırabilir.

Ancak nedenin gerçek, objektif ve feshi haklı gösterebilecek ağırlıkta olması gerekir.

Geçerli Neden ile Haklı Neden Aynı mıdır?

Hayır.

Haklı neden, sözleşmenin derhâl sona erdirilmesini sağlayan daha ağır nedenleri ifade eder.

Geçerli neden ise iş güvencesi sisteminde feshin hukuka uygun kabul edilmesi için yeterli neden anlamındadır.

Her geçerli neden haklı neden değildir.

Performans Düşüklüğü İşe İade Davasında Geçerli Neden Olabilir mi?

Şartları varsa olabilir.

Ancak performans kriterlerinin;

  • objektif,
  • önceden bilinebilir,
  • ölçülebilir,
  • çalışanlara eşit uygulanan

nitelikte olması önemlidir.

Çalışana performansını düzeltme imkânı verilip verilmediği de somut olayda değerlendirilebilir.

İşletmesel Nedenle Fesih Nedir?

İşveren;

  • ekonomik daralma,
  • bölüm kapatılması,
  • teknolojik değişiklik,
  • organizasyon değişikliği,
  • pozisyonun kaldırılması

gibi işletmesel gerekçelere dayanabilir.

Ancak mahkeme işverenin ileri sürdüğü kararın gerçekten uygulanıp uygulanmadığını ve fesihle arasındaki bağlantıyı inceleyebilir.

“Son çare ilkesi” de birçok işletmesel fesih uyuşmazlığında önem taşır.

İşe İade İçin Arabulucuya Kaç Gün İçinde Başvurulur?

İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmalıdır.

İşe iade talepleri zorunlu arabuluculuk kapsamındadır.

Bu süre işe iade sürecinin en kritik sürelerinden biridir.

Arabuluculukta Anlaşma Olmazsa Dava Süresi Ne Kadardır?

Arabuluculuk sonunda anlaşma sağlanamazsa işçi, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde işe iade davası açmalıdır.

Arabulucuya hiç başvurmadan doğrudan dava açılması durumunda özel bir usul düzenlemesi bulunmaktadır. Kesinleşen usulden ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvuru imkânı tanınmaktadır.

İşe İade Davasında İspat Yükü Kimdedir?

Feshin geçerli bir nedene dayandığını ispat yükü kural olarak işverendedir.

İşçi feshin işverenin ileri sürdüğünden başka bir nedene dayandığını iddia ediyorsa bu iddiasını ispatlaması gerekir.

İşe İade Davası Kazanılırsa Ne Olur?

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse başlıca iki parasal sonuç gündeme gelir:

Boşta Geçen Süre Ücreti

İşçiye kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir.

İşe Başlatmama Tazminatı

İşçi süresinde başvurduğu hâlde işveren tarafından işe başlatılmazsa işçinin kıdemine ve fesih koşullarına göre en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatına hükmedilebilir.

4–8 Aylık Tazminat Otomatik Olarak 8 Ay mıdır?

Hayır.

Mahkeme işe başlatmama tazminatının miktarını kanuni sınırlar içinde somut olayın koşullarına göre belirler.

Her işe iade davasında otomatik olarak sekiz aylık ücret uygulanmaz.

İşe İade Kararından Sonra İşçi Ne Yapmalıdır?

İşe iade kararının kesinleşmesinin işçiye tebliğinden sonra işçi 10 iş günü içinde işverene başvurarak işe başlatılmasını istemelidir.

Bu süre içinde başvuru yapılmazsa işveren tarafından yapılan fesih geçerli kabul edilir ve işe iade kararından doğan bazı sonuçlar kaybedilebilir.

İşveren İşçiyi Kaç Gün İçinde İşe Başlatmalıdır?

İşçinin süresinde yaptığı başvurudan sonra işverenin işçiyi bir ay içinde işe başlatması gerekir.

İşe başlatmazsa mahkemece belirlenen işe başlatmama tazminatı gündeme gelir.

İşveren “Gel İşe Başla” Derse İşçi Gitmek Zorunda mı?

İşe iade talebinin samimi olması gerekir.

İşverenin ciddi ve gerçek işe başlatma davetine rağmen işçinin haklı bir neden olmaksızın işe başlamaması hukuki sonuç doğurabilir.

Bu nedenle işe başlatma davetinin ve işçinin cevabının içeriği önemlidir.

Boşta Geçen Süre Ücretinde Yan Haklar Dahil midir?

Kanunda ücretin yanında “diğer haklar” da düzenlenmiştir.

Bu nedenle işçinin çalışmaya devam etseydi yararlanacağı;

  • düzenli yemek yardımı,
  • yol yardımı,
  • düzenli ikramiye,
  • bazı sosyal haklar

somut koşullara göre boşta geçen süre hesabında gündeme gelebilir.

Kıdem ve İhbar Tazminatı Ne Olur?

Feshin geçersizliği sonrasında işçinin işe başlatılıp başlatılmamasına göre kıdem ve ihbar tazminatı hesabının yeniden ele alınması gerekebilir.

Daha önce ödenen tazminatlar da mahsup ve fark hesabında dikkate alınabilir.

Alt İşveren İşçisi İşe İade Davasını Kime Açmalıdır?

Asıl işveren-alt işveren ilişkilerinde özel kurallar bulunmaktadır.

Adalet Bakanlığının yayımladığı uzman arabuluculuk kaynağında aktarılan Yargıtay uygulamasına göre alt işveren işçisinin işe iade sürecinde asıl işveren ve alt işverenin birlikte sürece dahil edilmesi önem taşımaktadır.

Yanlış tarafa yöneltilen arabuluculuk başvurusu dava şartı bakımından sorun yaratabilir.

Sendikal Nedenle Fesih Halinde Ne Olur?

Feshin sendikal nedene dayanması hâlinde 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu kapsamında özel hükümler ve sendikal tazminat gündeme gelebilir.

Bu durumda standart 4–8 aylık işe başlatmama tazminatı rejiminden farklı sonuçlar ortaya çıkabilir.

İşe İade Davasında Görevli Mahkeme

Görevli mahkeme iş mahkemesidir.

Ancak dava açılmadan önce bir aylık süre içinde zorunlu arabuluculuğa başvurulmuş olması gerekir.

İşe İade Sürelerini Tek Tabloda Gösterelim

AşamaSüre
Fesihten sonra arabulucuya başvuru1 ay
Arabuluculuk anlaşmazlık tutanağından sonra dava2 hafta
Kesinleşen işe iade kararı sonrası işçinin işverene başvurusu10 iş günü
İşçinin başvurusu sonrası işverenin işe başlatması1 ay
Boşta geçen süre ücretiEn çok 4 aylık
İşe başlatmama tazminatı4–8 aylık ücret

Sıkça Sorulan Sorular

İşyerinde 29 kişi çalışıyorsa işe iade davası açılamaz mı?

Yalnızca fiilen çalışılan işyerindeki sayı esas alınmayabilir. İşverenin aynı işkolundaki diğer işyerleri de sayı hesabında önem taşıyabilir.

6 ayımı doldurmadan işten çıkarıldım. İşe iade mümkün mü?

Genel kural altı aylık kıdemdir; kanundaki özel durumlar ayrıca değerlendirilmelidir.

İşveren çıkış kodunu farklı yazdıysa işe iade hakkım etkilenir mi?

SGK çıkış kodu tek başına uyuşmazlığın sonucunu belirlemez. Feshin gerçek nedeni araştırılır.

İşe iade davasını kazandım, otomatik olarak para ödenir mi?

Kararın kesinleşmesinden sonra işçinin 10 iş günü içinde işverene işe başlama başvurusu yapması kritik önemdedir.

Arabulucuya başvuru için 30 gün mü, bir ay mı?

Kanundaki ifade bir aydır. Süre hesabının takvim ayı esasına göre yapılması gerektiğinden “30 gün” şeklinde düşünülmesi hatalı sonuç verebilir.

Belirli süreli sözleşmesi biten her işçi işe iade isteyebilir mi?

İş güvencesi esas olarak belirsiz süreli iş sözleşmeleri için düzenlenmiştir. Ancak sözleşmeye belirli süreli adı verilmesi tek başına yeterli değildir; objektif koşullar ve sözleşmenin gerçek niteliği incelenmelidir.

Sonuç

İşe iade sürecinde haklı olup olmaktan önce sürelerin doğru takip edilmesi gerekir. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık arabuluculuk süresi, son tutanaktan sonra iki haftalık dava süresi ve karar sonrasındaki 10 iş günlük başvuru süresi hak kaybı bakımından belirleyicidir.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.

Konuya uygun dilekçe örneği:

Giresun İşe İade Dava Dilekçesi Örneği

Hukuki kaynaklar ve ilgili hükümler

Uyuşmazlık değerlendirilirken olay ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler ile varsa sonraki değişikliklerin geçiş kuralları birlikte dikkate alınmalıdır.

İlgili hukuk yazıları ve kaynaklar

Bu yazı, Giresun’da bulunan Başusta Hukuk Bürosu tarafından hazırlanmıştır. İşbu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla yazılmış olup, hiçbir şekilde hukuki tavsiye veya danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Hak kaybına uğramamak adına hukuki süreçlerinizi uzman bir avukat aracılığıyla takip etmeniz önerilir.

Yazar:
Giresun Barosu’na kayıtlı avukat · Baro Sicil No: 816